Hafta 05: e-Öğrenme Dersi Tasarımı (Öğretim, medya, değerlendirme ve dağıtım stratejileri tanımlanması)

E-learning methodologies - A guide for designing and developing e-learning courses, 4. Defining instructional, media, evaluation and delivery strategies, Sayfa: 44-56. (http://www.fao.org/docrep/015/i2516e/i2516e.pdf‎

Bu bölümde incelediğimiz konu hazırlamakta olduğumuz e-öğrenme dersinin hangi öğretim metodları ile hangi hızda, hangi iletişim araçları ile, ne kadar etkileşimli içerik ile, hangi medya unsurları kullanılarak öğrenenlerle buluşturulacağı ve hangi ölçme değerlendirme metodlarının kullanılacağı üzerinde durmaktadır.

Bilindiği üzere bir e-öğrenme derisinin ADDIE modeline göre desenlenmesinde Tasarım başlığı altında  öğretim yöntemleri, dağıtım yöntemleri ve değerlendirme yöntemleri  alt başlıkları bulunmaktadır. Bu alt başlıklardan :

Öğretim yöntemleri 3 farklı yöntem şeklinde karşımıza çıkar. Bunlar;

·  Açıklayıcı yöntemler: İçinde sunumların, örnek olay çalışmalarının, canlandırmalarının bulunduğu yeni bilginin özümsenmesine odaklanan yöntemlerdir. Öğrenenlerin dinleme, okuma ve gözlemleme becerilerini kullanmalarını sağlarlar. İçinde testler, kısa alıştırmalar ve pekiştirmeyi sağlayacak etkinlikler barındırabilirler. Temel konulardan daha karmaşık ve detaylı konulara geçmek için zemin hazırlayan bileşenleri oluştururlar.

· Uygulama yöntemleri: İçinde durum temelli etkinliklerin, proje çalışmalarının, simülasyonların, canlandırmaların bulunduğu öğrenenlerin aktif olarak öğrendiklerini kullanıp bunlardan yeni şeyler yapılandırmalarına odaklanan yöntemlerdir. İlk önce öğreten tarafından sunulan bir etkinlik sonrasında öğrenenlerden yazılım ya da sistem üzerinde etkileşim ile benzer bir çalışma yapmaları istenir.

·      İşbirlikçi yöntemler: İçinde işbirlikçi çalışmaların, biçimlendirilmiş online tartışmaların bulunduğu, öğrenmenin sosyal boyutuna odaklanan ve öğrenenler arasında bilgi paylaşımı ve işbirlik içinde öğrenmeyi teşvik eden yöntemlerdir.  Ders yardımcıları ile öğrenenler arasında diyaloglar ve tartışmalar şeklinde gerçekleştirilir. Öğrenme deneyimlerine sosyal boyut katarak sosyal yapılandırmacılık ve işbirlikçi öğrenme ilkelerini uygularlar. Öğrenenlerin birbirlerinden öğrenebilecekleri ortamlar hazırlanır.

Tasarım adımının altbaşlıklarından biri de Dağıtım Yöntemleridir.

Dağıtım Yöntemleri belirlenirken:

· Öğrenenlerle ilgili etkenler: Öğrenenlerin hangi dağıtım kanalları (sesli/video konferanslar, forumlar, tartışma panoları, e-posta) ile daha rahat ettikleri, teknoloji okuryazarlık seviyeleri,etkinliklere ayırabilecekleri zamanları ve bulundukları bölgelerdeki saat farklılıkları hesaba katılmalıdır.

·  Teknoloji boyutu: Öğrenenlerin teknoloji okuryazarlık seviyelerine göre kullanılanılacak teknolojiyi seçerken öğrencilerin sahip oldukları bilgisayarlar ve yazılımlar, İnternet bağlantıları, bağlantı hızları gibi durumlar hesaba katılmalıdır. Sınırlı İnternet erişiminin olduğu durumlarda CD-ROM gibi çevrimdışı formatlar yardımı ile öğrenenlerin tüm dersin içeriğine çevrimdışı erişebilmeleri ve kendi hızlarınıda süreçte yer alabilmeleri sağlanmalıdır.

·      Planlama ile ilgili gereksinimler; zaman ve bütçe dikkate alınmalıdır. Kendi hızında öğrenme ile çoklu medya kullanımının söz konusu olduğu bir ders için sanal sınıftan çok daha fazla ön hazırlık süreci gerekebilecektir. Bu tür dersler daha çok uzun vadede öğrenme çıktılarını hedeflerken, kısa vadeli hedefler için sanal sınıfların hazırlanması daha elverişlidir.

Tasarım adımının altındaki bir diğer önemli başlık ise değerlendirme yöntemleridir.

Değerlendirme yöntemleri belirlenirken;

·      İlk önce değerlendirme amacı belirlenmelidir. Bu süreçte dersin kalitesinin artırılması mı, eğitimin etkinliğinin tespiti mi, yoksa zaten mevcut olan bir dersin hala gereksinimleri karşılıyor olup olmadığı için mi bir değerlendirme yapılacak konusu belirlenmelidir.

·      Sonrasında süreç odaklı mı yoksa sonuç odaklı mı değerlendirme kullanılacak konusuna karar verilmelidir. Çünkü bu karar başarı ölçme testlerini doğrudan etkileyecek bir karardır. Ayrıca kullanılacak testlerin öğrenme hedefleri ile paralel olması önem taşır.

e-Öğrenme Ders Tasarımı 

Bu bölümde Sosyal Bilimler Liselerindeki hazırlık sınıflarına destek anlamında geliştirilmekte olan dersimizde belirlenen öğretim yöntemlerine, dağıtım yöntemlerine ve değerlendirme yöntemlerine değineceğiz.

1. Öğretim Yöntemleri
İlk olarak dersimizde açıklayıcı öğretim yöntemlerinden canlandırmalar ile konu sunumları yer alacaktır. Bu canlandırmalar kısa durum videoları ve karikatürler üzerinden sağlanacaktır. Bu kısa videoları takip eden sunumlar ile kısa konu anlatımları ve yeni kelime tanıtımları sunulacaktır. Sonrasında ise kısa sınavlar ve konu odaklı kelime ve dilbilgisi oyunları ile ilgili konunun pekiştirilmesi hedeflenmektedir.
İkinci aşamada uygulama yöntemleri ile ilgili konuların öğrenenlerin katılımı ve içerik ile etkileşimi yoluyla pekiştirilmesi sağlanacaktır. Bu doğrultuda kısa durum canlandırmaları, öğrencinin katılımıyla oluşturulacak yazılı ve sözlü diyalog oluşturma, verilen yönergeler ve başlangıç sözcükleri ile kısa metin oluşturma gibi etkinlikleri kapsayacak bu bölümde ilk önce benzer etkinlikler bir sanal öğreten animasyonu eşliğinde öğrenenlere adım adım sunulacak ve yazılımın nasıl kullanıldığı ayrıntılı olarak sergilenecektir.
Üçüncü aşamada ise konu anlatımı, pekiştirme, uygulama aşamalarını takip eden işbirlikçi öğrenme aşaması gelmektedir. Bu aşamada tüm hazırlık öğrenenlerinin katılabildiği odaklı tartışma odasında haftanı konusu üzerine öğrenenler tartışabilecek, belirlenmiş saatlerde öğretenlerin de katıldığı tartışmalar gerçekleştirilebilecektir. Ayrıca gelişigüzel eşleştirme yöntemiyle öğrenenler eşli sözlü diyalog alıştırmaları yapabileceklerdir.
2. Dağıtım Yöntemleri
Bu aşamada ilgili e-öğrenme dersinin öğrenenler ile nasıl buluşturulacağı anlatılmaktadır.
Öğrenenler ile ilgili etkenler incelendiğinde hiç bir öğrencinin bilgisayar ve internet erişimi olmadığı varsayılarak dersler okullardaki bilgisayar laboratuvarlarındaki cihazların özelliklerine ve internet erişim hızlarına göre planlanacaktır. İlgili kurumlardaki bilgisayarlar i5 işlemci olup standart internet erişimine sahiptirler. Ayrıca cihazlar üzerinde CD-ROM sürücüleri mevcuttur. Sohbet odaları her hafta çarşamba günleri saat 14-16:00 arası aktif olacaktır. Çünkü bu okulların dersleri her çarşamba günü 12:00 itibariyle bitmektedir. Senkronize yapılacak Sohbet Odası etkinliği dışında tüm dersin içeriği öğrencilere temin edilecek CD-ROM'lar sayesinde çevrimdışı ve asenkron yapılabilecektir. Öğrencile kendi CDleri ile çevrimiçi bağlandıklarında o ana kadar yapmış oldukları tüm etkinlikler sistemde güncellenecektir. Böylece öğrencilerin kendi hızlarında öğrenmeleri de mümkün olabilecektir.
3. Değerlendirme Yöntemleri
Bu aşamada değerlendirme amacı dersin kalitesinin artırımasıdır. Değerlendirme süreç odaklı olacaktır. Bu süreçte öğrenenler haftalık üniteler ile ilgili kısa sınavlar ve kelime oyunu puanları ile rozetler kazanacaklardır. Kazandıkları rozetler 1. dönem sonunda toplanacak ve 2. dönem başında öğrenenlerin rozet sayılarına göre farklı kurlar oluşturularak tekrar üniteleri içeren ya da üst düzeydeki öğrenenler için ileriki üniteleri kapsayan içerik sunulacaktır. Tüm ünite kısa sınavları ve puanlı oyunlar öğrenme hedefleri çerçevesinde geliştirilecektir.